ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ - БУЗУРГТАРИН ДАСТОВАРДИ МИЛЛАТ ВА ОМИЛИ РУШДИ ДАВЛАТДОРИИ ТОҶИКОН
«Истиқлолият рамзи олии Ватан, шарафу номуси миллӣ ва асоси ҳастии давлату миллат мебошад».
Эмомалӣ Раҳмон
Соли 2026 Ҷумҳурии Тоҷикистон 35-солагии Истиқлолияти давлатии худро ҷашн мегирад. Ин санаи таърихӣ барои мардуми тоҷик на танҳо рӯзи таъсиси давлати соҳибихтиёр, балки оғози марҳилаи нави давлатсозӣ, эҳёи арзишҳои миллӣ ва таҳкими ҷойгоҳи Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ мебошад. 9 сентябри соли 1991 дар таърихи миллати тоҷик ҳамчун рӯзи сарнавиштсоз сабт гардид. Бо қабули Эъломияи Истиқлолияти давлатӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун давлати мустақил ва соҳибихтиёр ба ҷомеаи ҷаҳонӣ муаррифӣ шуд.
Истиқлолият барои миллати тоҷик имконият фароҳам овард, ки роҳи рушди сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии худро мустақилона муайян намояд.
Истиқлолияти давлатӣ муҳимтарин арзиши сиёсӣ ва ҳуқуқии ҳар як давлат ба ҳисоб меравад. Маҳз дар шароити истиқлолият давлат метавонад сиёсати дохилӣ ва хориҷии худро мустақилона амалӣ намояд.
Мафҳуми истиқлолият ҳамеша дар маркази таваҷҷуҳи олимон ва мутафаккирон қарор дошт. Донишманди маъруфи амрикоӣ Абрахам Линколн озодиро асоси мавҷудияти давлат ва ҷомеа дониста, чунин гуфтааст:
«Онҳое, ки озодиро ба дигарон инкор мекунанд, худ сазовори он нестанд».
Мутафаккири фаронсавӣ Шарл Луи Монтескё таъкид кардааст:
«Озодӣ ҳуқуқи анҷом додани ҳар он чизест, ки қонун иҷозат медиҳад».
Ин андеша аҳамияти истиқлолиятро дар робита бо волоияти қонун ва ташкили давлати ҳуқуқбунёд нишон медиҳад.
Дар ин робита метавон чунин хулосаи илмиро аз муҳтавои таҳқиқоти номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ, Норов Ҷ. К. пешниҳод намуд:
«Пойдории истиқлолияти давлатӣ ба сатҳи таъмини амнияти миллӣ, фаъолияти самароноки мақомоти давлатӣ ва волоияти қонун вобастагии мустақим дорад».
Ин андеша бозгӯи он аст, ки истиқлолият танҳо рамзи соҳибихтиёрии сиёси набуда, балки низоми мукаммали ҳифзи манфиатҳои миллӣ ва таъмини рушди устувори давлат мебошад.
Академик Муҳаммад Осимӣ ҳанӯз пеш аз соҳибистиқлолӣ аҳамияти худшиносии миллӣ ва ҳифзи арзишҳои давлатдориро таъкид намуда, чунин андеша дошт:
«Миллате, ки таърих, забон ва фарҳанги худро ҳифз мекунад, ояндаи худро низ ҳифз менамояд».
Ин андеша баёнгари он аст, ки истиқлолияти воқеӣ танҳо бо доштани худшиносии миллӣ ва эҳтиром ба мероси таърихӣ устувор мемонад.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар солҳои гуногун, академик Фарҳод Раҳимӣ таъкид кардааст:
«Истиқлолият барои миллати тоҷик на танҳо падидаи сиёсӣ, балки омили асосии эҳёи арзишҳои миллӣ, рушди илм ва таҳкими худшиносии миллӣ мебошад».
Академик Бобоҷон Ғафуров дар асарҳои худ борҳо ба масъалаи давлатдорӣ ва мақоми тоҷикон дар таърих таваҷҷуҳ намуда, нишон додааст, ки:
«Таърихи халқи тоҷик таърихи мубориза барои ҳифзи давлатдорӣ, фарҳанг ва ҳувияти миллӣ мебошад».
Ин андеша аҳамияти истиқлолиятро ҳамчун идомаи мантиқии роҳи таърихии миллати тоҷик нишон медиҳад.
Таърих гувоҳ аст, ки тоҷикон аз қадим соҳиби тамаддуни бузург ва давлатдории ғанӣ буданд. Аммо дар марҳилаҳои гуногуни таърихӣ ин давлатдорӣ аз байн рафта, ормони соҳибдавлатӣ барои асрҳо дар қалби миллат боқӣ монда буд. Бо ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ ин ормони дерина амалӣ гардид ва барои эҳёи давлатдории миллӣ заминаи устувор фароҳам омад.
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Эмомалӣ Раҳмон таъкид менамоянд:
«Истиқлолият барои мо рамзи озодӣ, нишонаи соҳибихтиёрӣ ва муҳимтарин дастоварди таърихии миллат мебошад».
Ин суханон аҳамияти бузурги истиқлолиятро ҳамчун пояи давлатдорӣ ва рушди ҷомеа ифода менамоянд.
Дар тӯли 35 соли истиқлолият Ҷумҳурии Тоҷикистон ба дастовардҳои назаррас ноил гардид. Пеш аз ҳама, пояҳои ҳуқуқии давлатдории миллӣ ташаккул ёфтанд. Қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 1994 барои бунёди давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ заминаи мусоид фароҳам овард.
Дар соҳаи сиёсӣ суботи ҷомеа таъмин гардида, нуфузи байналмилалии Тоҷикистон афзоиш ёфт. Имрӯз Тоҷикистон узви фаъоли созмонҳои байналмилалӣ буда, дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ, аз ҷумла масъалаҳои об, тағйирёбии иқлим ва амният саҳми арзанда мегузорад.
Дар бахши иқтисодӣ даҳҳо лоиҳаҳои бузурги стратегӣ амалӣ шуданд. Роҳҳо, нақбҳо, пулҳо ва неругоҳҳои барқӣ сохта шуда, имкониятҳои иқтисодии кишвар васеъ гардиданд. Махсусан татбиқи ҳадафҳои стратегии миллӣ, расидан ба истиқлолияти энергетикӣ, раҳоӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ ва таъмини амнияти озуқаворӣ барои рушди устувори мамлакат аҳамияти калон доранд. Дар соҳаи иҷтимоӣ ҳазорҳо муассисаҳои таълимӣ, тандурустӣ ва фарҳангӣ бунёд ва азнавсозӣ гардидаанд. Сатҳи зиндагии аҳолӣ тадриҷан беҳтар шуда, имкониятҳои нав барои ҷавонон фароҳам омадаанд.
Истиқлолият неъмати бебаҳост, ки ҳифз ва таҳкими он вазифаи ҳар як шаҳрванди кишвар мебошад. Хусусан ҷавонон ҳамчун неруи пешбарандаи ҷомеа бояд арзиши истиқлолиятро амиқ дарк намуда, барои пешрафти Ватан саҳмгузор бошанд.
Тарбияи ҳисси ватандӯстӣ, худшиносии миллӣ ва эҳтиром ба арзишҳои давлатӣ барои нигоҳ доштани дастовардҳои истиқлолият аҳамияти аввалиндараҷа дорад.
Ҳамин тавр, Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бузургтарин дастоварди таърихии миллати тоҷик буда, барои рушди давлатдорӣ, таҳкими ваҳдати миллӣ ва беҳбудии зиндагии мардум заминаи устувор фароҳам овардааст. Дар тӯли 35 соли соҳибистиқлолӣ Тоҷикистон роҳи пурифтихори рушд ва пешрафтро тай намуда, мавқеи худро дар ҷомеаи ҷаҳонӣ таҳким бахшид. Ҳифз ва таҳкими истиқлолият вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон мебошад. Танҳо тавассути ваҳдат, меҳнати созанда ва садоқат ба Ватан метавон дастовардҳои истиқлолиятро нигоҳ дошта, барои наслҳои оянда давлати пешрафта ва ободро мерос гузошт.
Камолзода Ҷамолиддин Камол, магистранти Мактаби давлатдории Эмомалӣ Раҳмон